Wypustki przewodzące

Wypustki przewodące w kierunku do komórki, czyli dendryty, występują zazwyczaj w większej liczbie. Wypustka taka często gruba w miejscu, gdzie wychodzi z komórki, dzieli się wnet, oddając gałązki, i staje się coraz cieńszą. Za pomocą tych wypustek protoplazmatycznych neuron wchodzi w kontakt z zakończeniami wypustki osiowej innych neuronów, lub ich gałązek obocznych. Komórka nerwowa rozwinięta posiada zatem dwie wypustki: dokomórkową i odkomórkową jest więc przynajmniej dwubie- gunową.  W ośrodkach mózgordzeniowych są komórki przeważnie wielobiegunowe, t. j. Continue reading “Wypustki przewodzące”

Budowa anatomiczna układu nerwowego środkowego

Zapatrywanie to tak ogromnie rozpowszechnione i prawie za pewnik przyjęte opiera się przedewszystkiem na poznaniu, że nerwy obwodowe są to twory zupełnie niesamodzielne, sznury włókien, których jedynem zadaniem jest przewodzenie bez zmiany stanu czynnego w nie wprowadzonego. A tę samą funkcyę spełnia także i substancya biała układu nerwowego środkowego. Natomiast wszystkie te części układu nerwowego, w których powstają owe czynności ośrodkowe, obfitują w komórki nerwowe, a tem są one liczniejsze, im bardziej zawiłą jest czynność, którą ta część układu nerwowego wywołuje. Takie miejsce nagromadzenia komórek nerwowych, do którego nerwyodośrodkowe dpprowadzają udzielone im z zewnątrz podniety, lub z którego wychodzą podniety dla nerwów odśrodkow których odbywa się czynność jednego i drugiego rodzaju, nazywamy ośrodkiem nerwowy m.  Pamiętać jednak musimy, że to zapatrywanie, iż ośrodkami nerwowymi są tylko komórki nerwowe, opiera się jedynie tylko na tej koincydencyi, że w miejscach, gdzie są ośrodki, znajdujemy i komórki nerwowe, bezpośredniego zag dowodu na doświadczeniu opartego, że właśnie komórki nerwowe lub, że tylko one spełniają to zadanie, dotąd nikt nie dostarczył. Owszem — jak zobaczymy później —istnieją nawet spostrzeżenia, które na pierwszy rzut oka osłabiają to tak ugruntowane zapatrywanie o znaczeniu komórek nerwowych, jako pierwiastków ośrodkowych. Continue reading “Budowa anatomiczna układu nerwowego środkowego”

Ogólna fizjologia układu nerwowego środkowego

Ponieważ u zwierzęcia normalnego wciąż wrażenia z otoczenia donoszą się do kory mózgowej i tu, uświadomione lub nieuświadomione, wywołują w niej stany czynne, które w razie uświadomienia pociągają za sobą mniej lub więcej długie szeregi assocyacyjne, przeto przyłożywszy 2 elektrody, połączone z czułym galwanometrem, do powierzchni kory mózgowej np. w części czołowej lub potylicznej, nigdy nie otrzymamy stanu izopotencyalnego, lecz przeciwnie, galwanometr przedstawia ciągłe wahania, które . świadczą, że korze mózgowej wciąż powstają prądy, przebiegające w tym lub innym kierunku, których pętle trafiają do galwanometru. Prądy te prawdopodobnie odpowiadają pewnym stanom czynnym kory mózgowej. które u zwierzęcia normalnego, po zdjęciu czaszki i po obnażeniu kory mózgowej, powstają i powstawać muszą. Continue reading “Ogólna fizjologia układu nerwowego środkowego”

Prądy w rdzeniu i w mózgu

Najbardziej charakterystyczną cechę przedstawia okres od uchyłku S do T, w ciągu którego z początku może przeważać faza dodatnia, ku końcowi jednakże zawsze przeważa kierunek  wstępujący i daje krzywe także podobne do mięśniowych, jednakże przedstawiające tylko jedną fazę (w śliniankach obserwowano także II), lecz o nieporównanie dłuższem trwaniu, niż I faza mięśniowa. Przy podrażnieniu prądem indukcyjnym, albo ich pobudzeniu drogą odruchu, lub bezpośrednio środkami chemicznymi (pilokarpiną), obserwujemy wychylenie większe bez wyraźnych wahań, trwające znacznie dłużej, niż podrażnienie na śliniankach, wogóle dopóty, dopóki trwa wydzielanie. Atropina lub chloroform zmieniają przebieg zmiany elektrycznej, w ostatecznem działaniu znoszą się zupełnie. Bliższego wyjaśnienia mechanizmu tych prądów dotychczas nie posiadamy.Pozostaje jeszcze wspomnieć o prądach elektrycznych w rdzeniu pacierzowym i w mózgu. Ponieważ rdzeń pacierzowy nie tylko w substancyi białej, ale i w substancyi szarej posiada włókna i włókienka nerwowe, przeto zrozumiałą jest rzeczą, że łącząc przekrój poprzeczny z powierzchnią, otrzymujemy prąd spoczynkowy (Beck), którego mechanizm jest prawdopodobnie ten sam, co prądu włókien nerwowych lub włókna sztucznego. Continue reading “Prądy w rdzeniu i w mózgu”

Skurcze serca

Uchyłek pierwszy P niekiedy bywa dwufazowy, uchyłek drugi R jest jednofazowy, jednakże krzywa świadczy, że struna po powrocie do O zaraz stopniowo się wychyla ponownie w tę samą stronę, w którą nastąpiło wychylenie Ił. Ku końcowi skurczu nagle to wychylenie się zwiększa i z końcem ustaje : struna wraca do 0. Ten nowy uchyłek nazwano literą T. Zwracając uwagę na kierunek prądu podczas skurczu serca, stwierdzamy, że uchyłek P. R, oraz T powstają wskutek działania prądu zstępującego, czyli, że w tym przypadku dolna elektroda odgrywa rolę bieguna dodatniego, górna zaś niekiedy bywa dwufazowy, uchyłek drugi R jest jednofazowy, jednakże krzywa świadczy, że struna po powrocie do O zaraz stopniowo się wychyla ponownie w tę samą stronę, w którą nastąpiło wychylenie. Continue reading “Skurcze serca”

Metoda Tircka

W badaniu jednak odruchów u człowieka ta druga metoda o wiele częściej jest stosowaną, albowiem wiele jest takich odruchów, które, jak to wyżej mówiliśmy, występują wogóle tylko pod wpływem słabych podniet, a zwiększenie podniety nie tylko nie wzmacnia odruchu, lecz owszem osłabia go lub znosi. Inne odruchy okazują często zjawisko znane we fizyologii pod nazwą: „wszystko albo nic, tj. jeżeli podnietę doprowadzimy do siły, która wogóle da odruch, to już odruch ten będzie maksymalny, powiększenie siły podniety już odruchu nie zwiększy. U żab badamy odruchy najczęściej metodą t. j. Continue reading “Metoda Tircka”

Czynności odruchowe

Jakość ruchu odruchowego, ilość mięśni, które w nim biorą udział, porządek, w jakim one się kurczą, zależą nie tylko od jakości podniety, jej siły i miejsca zadziałania, ale oczywiście od właściwości zwierzęcia, sposobu życia jego i t. d. Wynika to z tego, że czynności odruchowe są to urządzenia, które służą zachowaniu osobnika lub gatunku i — bez myśli teleologicznych— noszą cechę reakcyi celowych, pożytecznych dla ustroju. Na tem polega ich znaczenie biologiczne. Celowość leży w tem, że jedne odruchy służą do zbliżenia się do takich podniet, które organizmowi są korzystne (szukanie pożywienia, osobnika płci drugiej, szukanie miejsca odpowiedniego do złożenia jaj i t. Continue reading “Czynności odruchowe”

Ruch odruchowy

Co się tyczy narządu odbiorczego, to rzeczą jest stwierdzoną, że z przeróżnych miejsc powierzchni czuciowej można wywołać odruch. Jednakże są pewne ograni ezone miejsca powierzchni czuciowej, których drażnienie powoduje powstanie pewnego znowu ściśle oznaczonego odruchu. I tak klucie skóry podeszwy powoduje cofanie kończyny, dotknięcie spojówki lub rogówki oka odruchowe zamknięcie oka, drażnienie błony śluzowej nosa kichanie, błony śluzowej krtani kaszel, i t. d. Zakończenia nerwowe danych okolic ciała są niejako dostosowane do spowodowania, aby ustrój wpływem podniety działającej na nie wykonywał celowy ruch, którego zadaniem jest bądź usunięcie się z pod wpływu podniety, bądź. Continue reading “Ruch odruchowy”

Odruch łapki

Jeżeli zatem u żaby wytniemy mózg lub przerwiemy przez przecięcie rdzenia związek między dolnym jego odcinkiem, a mózgiem, otrzymamy preparat, na którym możemy doskonale obserwować wszelkie właściwości odruchów. Często też posługujemy się do badania odruchów żab ami z wyciętym mózgiem, układ nerwowy bowiem zwierząt zimnokrwistych, podobnie jak i inne tkanki tych zwierząt, będąc siedzibą słabszych o wiele procesów chemicznych niż tkanki zwierząt ciepłokrwistych, zachowuj swą żywotność a więc i pobudliwość o wiele dłużej, tak, że czas jakiś — nieraz dość długi mogą być przedmiotem badania. Ale i u zwierząt ciepłokrwistych oddzielenie pewnej części rdzenia, jako aparatu odruchowego, od reszty układu nerwowego, nie przedstawia trudności, Wystarczy przeciąć rdzeń pacierzowy psa lub kota np. na wysokości średnich kręgów piersiowych, aby przerwać związek między dolną częścią ciała, której nerwy odchodzą od rdzenia poniżej miejsca przecięcia a mózgiem, i w ten sposób usunąć tę dolną. część ciała od wpływu mózgu. Continue reading “Odruch łapki”

Odruchy

W ciele komórki nerwowej odkryto liczne anastomozy między samemi włókienkami, tworzącemi gęstą sieć. A według Bethego, ogromne znaczenie dla czynności ośrodkowej układu nerwowego posiada także sieć włókienek otaczających komórkę, do której udają się włókienka dośrodkowe i z której wychodzą włókna. Bethe wykonał doświadczenia na raczku (carcinus anaenas), które wywołały żywą dyskusyę w neurofizyologii, a które miały wykazać, że czynność ośrodkowa może się odbyć, czyli stan czynny  z włókna bez przejścia przez ciało komórki a właściwie bez współudziału jądra komórki. Bethe wypowiedzial na podstawie tych doświadczeń mniemanie, że tylko włókienka nerwowe (neurojibrille) slużą do przewodzenia i modyfikacyi stanów płynnych, reszta zaś substancyi z komórki służy tylko do odżywiania tych włókienek i nie poșiada wcale właściwej funkcyi nerwowej Czynności układu nerwowego środkowego, zarówno niższe, proste, jak i najwyższe, najbardziej skomplikowane, mają pewne wspólne cechy, których omówienie ma być przedmiotem ogólnej fizyologii układu nerwowego środkowego. Cechy te,  własności ośrodków nerwowych najlepiej poznać możemy przez rozpatrywanie przede wszystkiem prostszych czynności ośrodkowych, tzw. Continue reading “Odruchy”