admin

Zgodnie z wyższym rozwojem intellektualnym ptaków są i następstwa wycięcia półkul mózgowych wybitniejsze u nich, niż u zwierząt wyżej wymienionych. Doświadczenie tego rodzaju łatwo stosunkowo wykonać, np. u gołębia lub kury. Szczególnie w pierwszym czasie po operacyi zachowanie się zwierzęcia okazuje wybitne zmiany. Gołąb n. p. pozbawiony półkul mózgowych, łoozostawiony sobie samemu siedzi skulony z głową nawpół ukrytą w pierzach, z oczyma przymkniętemi, całemi godzinami bez ruchu (ryc. 103). Nie przyjmyje pożywienia i zginąłby z pewnością z głodu, gdybyśmy go sztucznie nie karmili. Ziarno lub wodę wprowadzoną do dzióba połyka zupełnie prawidłowo, sam jednak nie weźmie pożywienia, choćbyśmy go umieścili w misce grochu. Ustawiony na pręcie zachowuje równowagę, jeżeli n. p. pręt obracamy, ruchem skrzydeł i nóg w tem sobie pomagając; skoro tylko pręt będzie ustalony, natychmiast zapada gołąb znowu stan śpiączki. Na podniety zewnętrzne n. p. ucisk łapki oddziaływa, usuwając łapkę lub trzepocv skrzydłami, Zrywa się pod wpływem silnego huku n. p. strzału, rzucony w powietrze lata i omija nawet przeszkody. Stopniowo stan opisany się poprawia, zwierzę okazuje nieco już korzonku przed miejscem połączenia się z przednim leży zwój międzykręgowy (ganglion intervertebrale) (2). Badając rozwój korzonków przednich i tylnych, przekonano się, że ich pochodzenie jest różne. Podczas gdy włókna osiowe przed nich korzonków powstają przez wrastanie wypustek osiowych komórek szarej substancyi, to włókna tylnych korzonków pochodzą z komórek zwojów międzykręgowych, których wypustka dzieli się w postaci T tak, że jedno włókno osiowe dąży dośrodkowo przez kowzonek do rdzenia, drugie wchodzi jako włókno (czuciowe) do pnia nerwu. W ten spysÓb włókna nerwowe, wchodzące w skład. mieszanego nerwu rdzeniowego, Są dwojakiego pochodzenią i pĘ?edstawiają wypustki dwóch różnyeh rodzajów komórek. Jeżeli wypustka osiowa komórki zostanie przerwtunt}, to jej obwodowy odcinek traci pobudliwo”, zdolność przewodzenia i w końcu obumiera, podczas gdy włókna pozostała przy ciele komórki z jfr}drem Żyje dalej i w pomyślnyeh warunkach może nawet odtworzyć odciętą część nitki osiowej. Zjawisko to dało podstawwdo wytworzenia metody.ypomoeą której moŻemy dokładnie oznaczyć położenie komÓrek nerwgyych z których pewne włókna nerwowe Po przecięciu nerwu obwodowego koniec obwodowy po pewnym czasie traci zupełnie pobudliwość, a badanie mikroskopowe wykazuje, Że tej utracie czynności towarzysza daleko ideee zmiany struktury włókna. W jakie cztery dni po przecięciu nerwu zwierąt sst}cych myelina, tworząca rdzenną warstwę białej substancyi, a więc rdzennych włókien nerwowych, których jedynem zadaniem jest przewodzenie stanów czynnych. Budowę rdzenia najlepiej poznaje się na poprzecznych jego przekrojach (ryc. 120). Przekrój taki jest mniej lub więcej kolisty i składa się z dwóch symetrycznych połów, oddzielonych od siebie po stronie brzusznej h ruzqVțŁ przednią.țsulgggnterior) a po stronie grzbietnej. Każda połowa zawiera pole szarej substancyi kształtu półksiężyca lub przecinka, otoczone od strony czołowej bocznej i przyśrodkowej substancyą a połączone z szarą substaneyą strony drugiej _žpvidłem (cogugyčissura). W środku tego połączenia biegnie kwnał środkowy rdzenia,  który dzieli spoidło na przednie i tylne (comnłissura ant, i post.). Przednia bruzda dochodzi aż do paska białej substaneyi, łączącego obie połowy rdzenia i tworzącego spoi dło bi ale przednie.

  • Comments Off on Półkula mózgowa
admin

Mózg kobiety o wybitnych zdolnościach, profesora matematyki Kowalewskiej ważył 1385 gr., t. j. 0 128 gramów więcej niż mózg kobiety tego samego wieku (41 lat). Nie wszystkie jednak części mózgu mają równe znaczenie jako narządy myśli i czynności świadomych. Spostrzeżenia i badania przemawiają owszem za tern, że przedewszystkiem tylko półkule mózgu i to ich powierzchnię t. J, korę mózgu można uważać za siedzibę ezynnpśgvpsyclneznygh (świadomości, czucia, wyobrażeń, woli i t, Im bardziej rozwinięte są u zwi erząt władze p sychiczne, tem więcej przeważa rozwój półkul mózgowy ch, a szczególnie kory mózgowej nad innemi częściami mózgu. Zarówno ciężar półkul w stosunku do reszty mózgu, głębokość i liczba zwojów kory mózgowej u człekopodobnych małp większe niż u wszystkich innych zwierząt ssąeyeh, a najlepiej wykształcone w obu tych kierunkach są półkule mózgu człowieka. Z wzrostem liczby i głębokości zwojów i rowków zwiększa się powłerzôhnia i masa kory mózgowej. Skonstatowano niejednokrotnie, że zwoje kory mózgowej ludzi wysoko utalentowanych i umysłem swoim górujących nad otoczeniem były liczniejsze, rowki głębsze, Zapatrywanie o roli półkul mózgowych ugruntowane przez opisane badania anatomiczne i antropologiczne zostało znakomicie potwierdzone przez doświadczenia na zwierzętach. Jednym ze sposobów najczęściej używanych w celu zbadania czynności układu nerwowego jest usuwanie tej części układu nerwowego, której funkcyę poznać pragniemy i obserwowanie potem, jak się po takiej operacyi zwierzę zachowuje i jakie zmiany występują w jego czynnościaeh prawidłowych. Skutki wycięcia półkul mózgowych występują tem wyraźniej, różnice w zachowaniu się takich zwierząt pozbawionych półkul mózgowych od zachowania się zwierząt normalnych tem bardziej wpadają w oko, im większy udział w przejawach życia tego zwierzęcia biorą czynności świadome, a więc na im wyższym znajduje się szczeblu rozwoju. Jeżeli wytniemy obie półkule mózgu n. p. u ryby kostnej, u której stanowią one tylko drobną część mózgowia, ryc. 101, to nie jesteśmy w stanie u niej poznać żadnych zmian w zachowaniu. Pływa w wodzie równie żywo jak ryba prawidłowa, odróżnia glisty od kawałka sznurka lub z pomiędzy opłatków białych i czerwonych wybiera czerwone. Ryby takie czynią nawet wrażenie żywszych, odważniejszych, eo pochodzi stąd, że jak wiemy półkule mózgu wywierają wpływ hamujący na odruOhy i na ruchy instynktywne zawiadywane przez ośrodki niższego rzędu. Warunkiem udania się tego doświadczenia jest, by pierwsze ośrodki wzroku t. j. wzgórki wzrokowe były nienaruszone, albo, wiem u tych ryb oko stanowi najważniejszy narząd zmysłowy. Natomiast ryby ościste — n. p. rekin — po wycięciu półkul mózgowych zapada w zupełną bezwładność i nie wykona żadnego ruchu, jeżeli go się Ilie zadrażni; pochodzi to stąd, że u tych ryb głównym zmysłem jest powonienie, tak że przecięcie tylko obu nerwów węchowych powoduje ten sam skutek. co wycięcie półkul mózgowych. Idąc wyżej w hierarchii zwierzęcej do płazów, do najbardziej używanego przedmiotu badania fizyologieznego t. j. do żaby, znajdujemy, że i tu wyeięeie samych półkul mózgowych z pozostawieniem płatków wzrokowych (ryc. 102) nie wpływa wybitnie na jej samodzielność w ruchach. Z początku robi wrażenie zwierzęcia pozbawionego wszelkiej samodzielności, nie wykonywa ruchów dowolnych, pozostaje godzinami całemi w pozycyi siedzącej, nie przyjmuje sama pożywienia. Utrzymuje jednak równowagę ciała, poloŻona na grzbiet odwraca się szybko, umieszczona na. pochyłej deszczulce, lub na wolno obracającym się walcu, wykonywa szereg ruchów umożliwiających jej utrzymanie się w pozyeyi siedzącej. Na ucisk łapki odpowiada skokiem lub kilku skokami, pwzyezem omija przeszkody lub przeskakuje przez nie. Nie ulega wątpliwości, że posługuje się wrażeniami wzrokowemi. Rzucona do wody, pływa jak żaba prawidłowa, jednakże szybko z wody wychodzi i siada na brzegu. Objawy wycięcia półkul w dalszym ciągu coraz bardziej ustępują a po kilku tygodniach żaba operowana nie różni się już niczem od zdrowej, porusza się zupełnie samodzielnie, pływa doskonale, żywi się sama, chwytając owady lub glisty i także ezyni wrażenie odważniejszej z powodu braku hamującego wpływu półkul mózgowych. Podobne są doświadczenia u gadów. Węże (zaskrońce) lub jaszczurki, którym wycięto półkule, zachowujtț właściwą sobie zwinność i ruchliwość, jednak nie okazują znaków bojaźni i płochliwości, które są cechą zwierząt prawidłowych.

  • Comments Off on Mózg